فلج بلز یک بیماری عصبی حاد و اغلب موقتی است که منجر به ضعف یا فلج ناگهانی عضلات در یک طرف صورت میشود. این وضعیت شایعترین علت فلج محیطی صورت در سراسر جهان است و تخمین زده میشود سالانه حدود ۲۰ نفر از هر ۱۰۰ هزار نفر را درگیر میکند. درک دقیق این عارضه و پروتکلهای درمانی تخصصی آن، به ویژه در حوزه فیزیوتراپی، برای دستیابی به بهبودی کامل ضروری است.
فلج بلز چیست؟ آسیب به عصب هفتم
فلج بلز در اثر التهاب، تورم یا فشردهسازی عصب صورتی (عصب هفتم جمجمهای یا Facial Nerve) رخ میدهد. این عصب از ساقه مغز منشأ گرفته و از طریق یک کانال استخوانی باریک در جمجمه عبور میکند و وظیفه کنترل طیف وسیعی از حرکات صورت از جمله لبخند زدن، پلک زدن، اخم کردن و بالا بردن ابرو را بر عهده دارد.
علتشناسی (Etiology):
اگرچه فلج بلز یک بیماری "ایدیوپاتیک" (با علت ناشناخته) تلقی میشود، اما شواهد قوی نشان میدهد که ارتباط نزدیکی با فعالسازی مجدد ویروسها، به ویژه ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1)، دارد. سایر عوامل خطر شامل دیابت، بارداری، و عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی هستند.
علائم بالینی فلج بلز
علائم فلج بلز معمولاً ظرف چند ساعت تا چند روز به اوج خود میرسند و منحصراً به یک طرف صورت محدود میشوند. این علائم عبارتند از:
1. ضعف یا فلج کامل در یک سمت صورت: بارزترین علامت که منجر به افتادگی پلک، گوشه دهان و مشکل در انجام حالات صورت میشود.
2. عدم توانایی در بستن کامل چشم: این وضعیت میتواند منجر به خشکی چشم، تحریک قرنیه و در موارد شدید آسیب دائمی به چشم شود.
3. تغییر در حس چشایی: به دلیل عبور شاخهای از عصب صورتی از غدد چشایی زبان.
4. هایپرآکوزیس (Hyperacusis): افزایش حساسیت به صدا در گوش درگیر، ناشی از درگیری عصب استاپدیوس.
5. اشکریزش یا خشکی چشم غیرقابل کنترل.
نقش محوری فیزیوتراپی در درمان و توانبخشی
درمان فلج بلز معمولاً ترکیبی از داروهای ضد التهابی (کورتیکواستروئیدها) و ضد ویروس است که در مراحل اولیه برای کاهش تورم عصب تجویز میشوند. با این حال، ستون اصلی بازیابی عملکرد عضلانی و جلوگیری از عوارض طولانیمدت، فیزیوتراپی تخصصی است.
اهداف فیزیوتراپی:
* حفظ دامنه حرکتی: جلوگیری از کشیدگی بیش از حد عضلات سالم و جلوگیری از کوتاه شدن عضلات فلج شده (آتروفی عضلانی).
* بازآموزی عصبی-عضلانی: فعالسازی مجدد مسیرهای عصبی به منظور بهبود آگاهی بیمار از حرکات صورت.
* جلوگیری از سینکینزیس (Synkinesis): این عارضه به معنای انقباض ناخواسته عضلات همزمان با یک حرکت ارادی است (مثلاً چشم هنگام لبخند زدن بسته میشود) که یکی از جدیترین عوارض درمان ناموفق است.
تکنیکهای درمانی پیشرفته:
1. تمرینات اختصاصی صورت: شامل تمرینات آرام و کنترل شده برای بازیابی تقارن صورت، که باید تحت نظارت متخصص تنظیم شوند.
2. بیوفیدبک (Biofeedback): استفاده از دستگاههای الکترونیکی برای نمایش فعالیت عضلانی به بیمار، که به او کمک میکند انقباضات صحیح و ظریف را درک و تمرین کند.
3. تحریک الکتریکی (Electrical Stimulation): در موارد خاص و تحت نظر متخصص برای جلوگیری از تحلیل عضلانی شدید استفاده میشود.
4. تکنیکهای ماساژ تخصصی: برای کاهش سفتی عضلات و بهبود جریان خون و لنف.
یافتن بهترین راهکار درمانی در منطقه
برای اطمینان از بهبودی کامل و جلوگیری از عوارضی مانند سینکینزیس، لازم است درمان تخصصی زیر نظر یک کلینیک مجهز و فیزیوتراپیست با تجربه آغاز شود.
در جستجوی بهترین کلینیک فیزیوتراپی فردیس که از متدهای بهروز توانبخشی عصب صورت استفاده کند، ما به شما فیزیوتراپی پرتو فردیس را پیشنهاد میکنیم.
این مرکز درمانی با بهرهگیری از دانش روز دنیا و تجهیزات مدرن، و تحت مدیریت و نظارت مستقیم دکتر پوریا محمدی، فیزیوتراپیست متخصص، پروتکلهای درمانی سفارشیسازی شدهای را برای درمان بیماران فلج بلز ارائه میدهد. تخصص دکتر محمدی و تیم ایشان در زمینه بازآموزی عضلات صورت و استفاده از تکنیکهای پیشرفته بیوفیدبک، میتواند مسیر بهبودی شما را به شکلی مؤثر تسریع بخشد و تضمینکننده بازگشت حداکثری عملکرد و زیبایی چهره باشد.
انتخاب درمانگر مناسب، کلید طلایی گذر موفق از دوره فلج بلز است.
